Chu kỳ thay dây đai cam và quy trình: khi nào cần thay và thợ thực hiện như thế nào

Việc hiểu rõ khi nào cần thay dây đai cam và cách thợ thực hiện đối với cụm dây đai cam là một trong những phần quan trọng nhất của bảo dưỡng phòng ngừa trong sửa xe. Dây đai bị đứt có thể làm động cơ giao thoa dừng đột ngột, cong xupáp và làm hỏng piston. Vì vậy, kỹ thuật viên trong xưởng kết hợp lịch bảo dưỡng của nhà sản xuất, số km đã đi, tuổi thọ dây đai và kiểm tra thực tế để quyết định đã đến lúc thay thế hay chưa, sau đó tuân theo quy trình kiểm soát chặt chẽ để giữ động cơ luôn đúng thời gian phối khí.

Cách kỹ thuật viên trong xưởng xác định thời điểm cần thay thế

Điểm khởi đầu là lịch bảo dưỡng của nhà sản xuất. Nhiều động cơ giao thoa yêu cầu thay dây đai vào khoảng 60.000 đến 105.000 dặm (khoảng 96.000 đến 169.000 km) hoặc sau khoảng 5 đến 7 năm, nhưng con số chính xác thay đổi tùy theo loại động cơ, thị trường và lịch sử bảo dưỡng. Tuổi thọ cũng quan trọng vì cao su mất tính đàn hồi ngay cả khi xe chạy ít. Một dây đai trông sạch sẽ vẫn có thể đã bị cứng, bóng mặt hoặc rạn nứt li ti.

Trước khi đề xuất thay thế, kỹ thuật viên kiểm tra dây đai và hệ thống dẫn động qua nắp kiểm tra hoặc tấm che có thể tháo rời. Việc kiểm tra bao gồm:

• vết nứt, tưa sợi hoặc mất răng
• nhiễm dầu hoặc nước làm mát
• mòn không đều hoặc bề mặt bóng láng
• độ rơ, tiếng ồn hoặc vòng quay không trơn tru ở bộ căng đai và puly dẫn hướng
• sự suy yếu hoặc rò rỉ ở bộ căng thủy lực, nếu có

Dầu rò rỉ ở phía trước động cơ cần được chú ý đặc biệt. Phớt trục cam hoặc phớt trục khuỷu bị rò rỉ có thể làm ướt sũng dây đai mới và rút ngắn tuổi thọ của nó, vì vậy các phớt thường được thay luôn khi đã tháo dây đai. Bơm nước cũng được kiểm tra vì nhiều thiết kế được dẫn động bằng dây đai hoặc chỉ tiếp cận được trong lúc làm công việc này. Thay bơm nước cùng lúc giúp tránh phải mở lại nắp che bộ phối khí sau này.

Vì sao xích cam được xử lý khác

Xích cam thường được thiết kế để có tuổi thọ dài, nhưng không phải lúc nào cũng không cần bảo dưỡng. Xích giãn dần khi chốt và ống lót mòn, làm thay đổi thời gian phối khí và có thể gây tiếng lạch cạch khi khởi động. Bộ căng xích và thanh dẫn hướng cũng có thể mòn. Kỹ thuật viên lắng nghe tiếng lạch cạch đều đều ở phía trước hoặc bên hông động cơ, quét lỗi lệch tương quan giữa trục cam và trục khuỷu, và so sánh thời gian phối khí được điều khiển với vị trí thực tế.

Khi xác nhận xích đã mòn, việc thay thế thường bao gồm xích, thanh dẫn, bộ căng và thường là các phớt liên quan. Công việc phức tạp hơn vì phải tháo nắp che xích hoặc nắp trước động cơ, và một số động cơ yêu cầu dụng cụ căn chỉnh chuyên dụng. Mục tiêu vẫn giống như với dây đai: khôi phục thời gian phối khí chính xác trước khi độ mòn gây bỏ lửa, hỏng bộ xúc tác hoặc mất công suất đột ngột.

Quy trình thay dây đai trong xưởng

Chuẩn bị và kiểm tra

Kỹ thuật viên ghi lại mã động cơ, số km hiện tại và bất kỳ tiếng ồn hay triệu chứng lỗi nào. Xe được đặt ở vị trí an toàn, ngắt ắc quy và kê đỡ động cơ khi cần. Các tấm che, giá đỡ động cơ, dây đai phụ và nắp che được tháo theo trình tự yêu cầu của từng kiểu động cơ. Khu vực được làm sạch để bụi bẩn không rơi vào bộ dẫn động phối khí.

Cố định động cơ đúng dấu thời gian

Trục khuỷu và trục cam được xoay đến các dấu thời gian, sau đó khóa lại bằng chốt, gá hoặc tấm khóa chuyên dụng của nhà sản xuất. Bước này rất quan trọng. Nếu trục khuỷu quay khi dây đai đã tháo, piston có thể chạm vào xupáp đang mở trên động cơ giao thoa. Kỹ thuật viên xác nhận các dấu vẫn thẳng hàng trước khi tháo dây đai cũ.

Tháo các chi tiết dẫn động cũ

Lực căng dây đai được nhả ra, dây đai được trượt khỏi các puly và dây đai cũ được kiểm tra để tìm manh mối về kiểu hỏng hóc. Bộ căng, puly dẫn hướng, phớt và bơm nước được đối chiếu với kế hoạch thay thế. Các chi tiết đã mòn được thay mới đồng bộ để dây đai mới không bị chịu tải bởi puly yếu.

Lắp và căng dây đai mới

Dây đai mới được đi đúng theo sơ đồ của động cơ đó, giữ cho nhánh căng đúng bên và tránh xoắn. Kỹ thuật viên tuân theo quy trình căng đai quy định, có thể là bộ căng tự động bằng lò xo hoặc phương pháp đo độ võng. Bộ căng được đặt đúng vạch dấu hoặc góc quy định. Sau đó các dụng cụ khóa được tháo ra và động cơ được quay bằng tay ít nhất hai vòng hoàn chỉnh. Bất kỳ hiện tượng chạm, kẹt hay lệch dấu nào cũng khiến công việc phải dừng lại để kiểm tra lại.

Kiểm tra lần cuối

Sau khi xác nhận lại các dấu thời gian, bộ căng được kiểm tra lại, các nắp che và giá đỡ được lắp lại, dây đai phụ được lắp vào. Động cơ được khởi động và lắng nghe tiếng ồn bất thường. Kỹ thuật viên kiểm tra rò rỉ dầu, xác nhận chế độ không tải êm và phản ứng ga mượt, đồng thời xóa hoặc xem lại dữ liệu tương quan trục cam – trục khuỷu nếu xe hỗ trợ. Ngày thay thế, số km và các phụ tùng đã dùng được ghi vào sổ bảo dưỡng.

Dấu hiệu không nên bỏ qua

Động cơ giao thoa có thể hỏng mà không báo trước, vì vậy các triệu chứng cần được kiểm tra kịp thời. Tiếng rít cao có thể cho thấy dây đai bị bóng mặt hoặc bộ căng bị trượt. Tiếng gõ nhịp đều hoặc lạch cạch có thể chỉ ra xích chùng, thanh dẫn mòn hoặc bộ căng sắp hỏng. Khó khởi động, bỏ lửa ngắt quãng, giảm công suất hoặc lỗi vị trí trục cam có thể nghĩa là thời gian phối khí đã lệch. Nhiễm dầu, vết nứt nhìn thấy được hoặc dây đai đã quá hạn khuyến nghị cũng là lý do để đặt lịch làm việc.

Người lái không nên đợi đến khi xuất hiện triệu chứng nếu lịch bảo dưỡng đã yêu cầu thay thế. Chi phí cho một lần thay dây đai theo kế hoạch có thể dự tính được; chi phí sửa động cơ cong xupáp thì không.

Kinh nghiệm thực tế cần ghi nhớ

Hãy tuân theo sổ tay xe và lịch sử bảo dưỡng, nhưng coi tuổi thọ và kết quả kiểm tra quan trọng ngang với số km. Yêu cầu xưởng kiểm tra bộ căng, puly dẫn hướng, phớt và bơm nước mỗi khi thay dây đai. Với động cơ dẫn động bằng xích, hãy báo sớm tiếng lạch cạch khi khởi động và các lỗi tương quan. Một lần bảo dưỡng bộ phối khí cẩn thận là công việc yên tĩnh và có phương pháp: khóa động cơ đúng dấu, thay đồng bộ các chi tiết mòn, căng đai theo thông số, quay động cơ bằng tay và xác nhận lại các dấu trước lần khởi động đầu tiên.